Elektrik İş Güvenliği Mevzuatı: Türkiye'de Temel Yükümlülükler

Türkiye'de elektrik işlerinde iş güvenliği tek bir yönetmelikle değil, birbirini tamamlayan bir mevzuat setiyle düzenlenir. Çerçeveyi 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çizer; elektrik tesislerinde güvenli çalışmanın teknik kuralları Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği ve Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ile; kişisel koruyucu donanım ve ekipman kontrolleri ise İSG yönetmelikleriyle belirlenir. Bu yazıda, gerilim kontrolü, topraklama ve koruyucu donanım açısından öne çıkan temel yükümlülükleri derledik.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, mevzuatın Resmî Gazete'de yayımlanmış güncel metnidir. Uygulamada mutlaka güncel metne ve iş güvenliği uzmanınıza başvurun.

Elektrik işlerinde hangi mevzuat geçerli?

Aşağıdaki tablo, elektrikle çalışma açısından en sık başvurulan düzenlemeleri özetler. Tarih ve sayılar ilk yayımı gösterir; tüm metinler değişiklikleriyle birlikte yürürlüktedir (Ekim 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr kayıtları).

Mevzuat	Resmî Gazete (ilk yayım)	Elektrikle çalışma açısından öne çıkan konu
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu	30.06.2012 / 28339	İşverenin genel yükümlülüğü, risk değerlendirmesi, bilgilendirme ve eğitim
Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği	30.11.2000 / 24246	Enerjiyi kesme, kilitleme, gerilim kontrolü, topraklama ve kısa devre, EKAT belgesi
Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği	21.08.2001 / 24500	Topraklama tesislerinin kurulması, işletilmesi, ölçüm ve denetimi
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği	04.11.1984 / 18565	Alçak gerilimli iç tesislerin kurulması ve işletilmesi
Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik	02.07.2013 / 28695	KKD'nin seçimi, ücretsiz sağlanması, bakımı ve kullanım eğitimi
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği	25.04.2013 / 28628	Ekipman bakımı, elektrik ve topraklama tesisatının periyodik kontrolü

6331 sayılı Kanun işverene neler yükler?

6331 sayılı Kanun, 20.06.2012'de kabul edilmiş ve 30.06.2012 tarihli, 28339 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Kamu ve özel sektördeki tüm işlere ve işyerlerine uygulanır; kapsam dışı tutulan sınırlı istisnalar Kanun'un 2. maddesinde sayılmıştır. Elektrik işleri açısından öne çıkan hükümler şunlardır:

• Madde 4 – İşverenin genel yükümlülüğü: İşveren, mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması dahil her türlü tedbiri almakla; alınan tedbirlere uyulup uyulmadığını izlemekle yükümlüdür.
• Madde 10 – Risk değerlendirmesi: İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Enerjili tesise yakın çalışma, yanlış devrenin açılması ya da beklenmedik enerjilenme gibi elektrik riskleri bu değerlendirmenin doğal parçasıdır.
• Madde 16 ve 17 – Bilgilendirme ve eğitim: Çalışanlar riskler ve koruyucu tedbirler konusunda bilgilendirilir; eğitim işe başlamadan önce, iş değişikliğinde ve yeni ekipman kullanımında verilir. Madde 17'nin üçüncü fıkrası, mesleki eğitim zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitimini belgeleyemeyenlerin çalıştırılamayacağını düzenler.

Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği neyi düzenler?

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın bu yönetmeliği, 30.11.2000 tarihli ve 24246 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır; en son değişiklik 11.05.2023 tarihli ve 32187 sayılı Resmî Gazete'dedir. Kuvvetli akım tesislerinin kurulması, işletilmesi ve bakımını can ve mal güvenliği açısından düzenler. İç tesisler, elektrikli ulaşım araçlarının besleme hatları ve maden tesisleri kapsam dışıdır.

Sahada çalışan ekipler için en önemli bölüm 61. maddedir. Bakım ve onarım öncesinde alınacak önlemler burada sıralanır:

1. Çalışma yerine enerji veren tüm kesicilerin açılması ve ayırıcıların emniyete alınması,
2. Yeniden enerji verilmesine karşı kilitleme ve uyarı levhası kullanılması,
3. Gerilim durumunun ölçü veya gösterge aletleriyle kontrol edilmesi; sayaçların sıfıra düşmesi gibi dolaylı işaretlere güvenilmemesi,
4. Yakındaki gerilimli bölümlere dokunmayı önleyecek önlemlerin alınması,
5. Çalışılacak bölümün önceden topraklanmış bir düzenekle kısa devre edilmesi ve topraklamanın iş bitene kadar korunması.

60. madde, gerilim altındaki yüksek gerilim tesislerinde yeterli güvenlik önlemi ve özel araç olmadan çalışma yapılamayacağını; bu işlerin yalnızca elektrik mühendisleri ile EKAT belgesine sahip fen adamlarınca yapılabileceğini düzenler. 62. madde ise işin sağlık veya hayat için tehlikeli olduğu durumlarda işverenin çalışanları gerekli koruyucu malzemeyle donatmasını ve ilk yardım malzemelerinin hazır tutulmasını öngörür. 67. madde kuvvetli akım tesislerinin periyodik denetimini düzenler.

Topraklamalar Yönetmeliği hangi konuları kapsar?

Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği, 21.08.2001 tarihli ve 24500 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış ve 1979 tarihli eski yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır. 100 Hz'in altındaki AC tesisler ile DC tesislerde topraklama tesislerinin kurulması, işletilmesi, denetimi ve güvenliğini düzenler. Yüksek gerilim tesisleri, alçak gerilim tesisleri ve bilgi işlem ile iletişim tesislerine ilişkin topraklama kuralları ayrı bölümlerde yer alır.

Pratikte öne çıkan noktalar şunlardır: dokunma ve adım gerilimlerine göre boyutlandırma ilkeleri 5. maddede, ölçüm ve denetimlere ilişkin hükümler 7. ve 10. maddelerde bulunur; ölçüm ve denetim periyotları yönetmeliğin Ek-P'sinde tanımlanır. Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği de topraklama konusunda bu yönetmeliğe atıf yapar. Bakım çalışmalarında kullanılan geçici topraklama setlerinin rolünü Topraklama Setleri yazımızda anlattık.

Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği nerede devreye girer?

04.11.1984 tarihli ve 18565 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan bu yönetmelik, alçak gerilimli elektrik iç tesislerinin kurulması ve işletilmesine ilişkin hükümleri kapsar; binalardaki üretim ve dağıtım tesisleri kapsam dışıdır. Yeni tesisleri, tamamen yenilenen tesisleri ve can veya yangın tehlikesi taşıyan mevcut tesisleri içine alır. Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, iç tesisleri açıkça kendi kapsamı dışında bırakır; böylece iki düzenleme birbirini tamamlar.

KKD Yönetmeliği elektrik işlerinde ne öngörür?

Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik, 02.07.2013 tarihli ve 28695 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Temel ilkesi şudur: KKD, riskin toplu teknik önlemlerle veya iş organizasyonuyla önlenemediği ya da yeterince sınırlanamadığı durumlarda kullanılır (madde 5). Yani önce enerjiyi kesmek, ayırmak ve topraklamak gelir; yalıtkan eldiven, baret ve yüz siperi gibi donanımlar bu önlemleri tamamlar.

Yönetmeliğe göre işveren KKD'yi ücretsiz sağlar, bakımını ve kontrolünü yaptırır, kullanım eğitimini verir (madde 6); ihtiyacı risk değerlendirmesine göre belirler ve seçer (madde 7). Çalışan ise donanımı doğru kullanmak, korumak ve hasarı bildirmekle yükümlüdür (madde 8).

İş ekipmanları yönetmeliği periyodik kontrolleri nasıl düzenler?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, 25.04.2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, en son 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'de değişikliğe uğramıştır. Elektrik açısından öne çıkan hükümler:

• İşveren, iş ekipmanının bakımını ve periyodik kontrollerini yaptırmakla yükümlüdür (madde 6).
• Ek-III tablolarında sayılan ekipman ve tesisatlar, yetkili kişilerce periyodik kontrole tabidir; sonuçlar kayıt altına alınır ve rapora kontrolü yapanın EKİPNET kayıt numarası yazılır (madde 7).
• Ek-III'e göre elektrik tesisatı ve topraklama tesisatı ile yıldırımdan korunma tesisatı, standartlarda farklı bir süre belirtilmemişse yılda bir kontrol edilir.
• Bir ekipmanın bakımını yapan kişi, aynı ekipmanın periyodik kontrolünü yapamaz.
• Ek-I'e göre bütün iş ekipmanları, çalışanları doğrudan veya dolaylı elektrik temasına karşı koruyacak nitelikte olmalıdır.

Gerilim dedektörlerinin düzenli kontrolüne ilişkin pratik öneriler için Gerilim Dedektörlerinin Periyodik Kontrolü yazımıza bakabilirsiniz.

Elektrik personelinin yetki ve belgeleri

Doğrulanabilen başlıca belge ve yetki düzenlemeleri şunlardır:

• EKAT belgesi: Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği'nin 60. maddesine göre gerilim altındaki yüksek gerilim tesislerinde yalnızca elektrik mühendisleri ve EKAT belgesine sahip fen adamları çalışabilir.
• Fen adamlarının yetkileri: Elektrik ile İlgili Fen Adamlarının Yetki, Görev ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik, 20.01.2026 tarihli ve 33143 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış ve 1989 tarihli eski yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır. İç tesis işlerinde teknisyen, tekniker, yüksek tekniker ve teknik öğretmenlerin yetkilerini kurulu güce göre belirler.
• MYK mesleki yeterlilik belgesi: 9 Nisan 2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğle, Elektrik Tesisatçısı (Seviye 3, 4 ve 5) ile elektrik dağıtım şebekesi hat bakım ve işletme bakım görevlisi gibi meslekler belge zorunluluğu kapsamına alınmıştır.

Sahada bu yükümlülükler nasıl karşılanır?

• Risk değerlendirmesinde enerjili tesise yakın çalışma, beklenmedik enerjilenme ve komşu gerilimli bölümleri ayrı başlıklar olarak ele alın.
• Her işte gerilim yokluğunu, çalışılan gerilim seviyesine uygun bir gerilim dedektörü ile doğrulayın; dedektörü kullanım öncesinde dedektör test cihazı ile sınayın.
• Enerjisi kesilen bölümü uygun topraklama ekipmanları ile topraklayıp kısa devre edin.
• Elektrik ve topraklama tesisatının yıllık periyodik kontrol raporlarını takip edin.
• KKD'leri risk değerlendirmesine göre seçin, kullanım eğitimini kayıt altına alın.
• Personelin EKAT, MYK ve mesleki eğitim belgelerinin güncelliğini izleyin.

Kapsamlı bir ekipman listesi için Elektrik İş Güvenliği Ekipman Listesi yazımıza göz atabilirsiniz.

İlgili rehberler: elektrikte 5 altın kural, OG hücresinde güvenli çalışma.

Sık Sorulan Sorular

Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği hâlâ yürürlükte mi?

Evet. 30.11.2000 tarihli yönetmelik, değişiklikleriyle birlikte yürürlüktedir; mevzuat.gov.tr kaydında görülen en son değişiklik 11.05.2023 tarihlidir.

Elektrik tesisatı periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?

İş Ekipmanları Yönetmeliği'nin Ek-III'üne göre elektrik ve topraklama tesisatı, standartlarda farklı bir süre belirtilmemişse yılda bir kontrol edilir.

Bakım öncesi gerilim kontrolü zorunlu mu?

Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği'nin 61. maddesi, bakım öncesinde gerilim durumunun ölçü veya gösterge aletleriyle kontrol edilmesini öngörür.

KKD kullanmak diğer önlemlerin yerine geçer mi?

Hayır. KKD Yönetmeliği'ne göre KKD, riskin toplu teknik önlemlerle veya iş organizasyonuyla önlenemediği durumlarda kullanılır; önce kaynakta önlem alınır.

Gerilim dedektörü, topraklama seti ve yaklaşım alarmı ihtiyaçlarınız için teklif formu üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
• Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
• Resmî Gazete, 21 Ağustos 2001, Sayı 24500
• Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
• Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (mevzuat.gov.tr)
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
• Elektrik ile İlgili Fen Adamlarının Yetki, Görev ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 20.01.2026)
• MYK: Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğuna 40 Meslek Daha İlave Edildi